Biotomaten uit Vlaanderen: hoe telers de uitdaging aangaan

In Vlaamse serres kleuren de tomaten opnieuw rood. Steeds vaker zijn dat biotomaten. De teelt is uitdagend, maar Vlaamse telers combineren vakmanschap, onderzoek en innovatie om smaakvolle biologische tomaten te produceren.

Van gangbaar naar bio: de Ruby Red als katalysator

In Zwijndrecht runt Koen Van Hauteghem het biologische glasteeltbedrijf Vitaetom. Op 20.000 m² serre teelt hij jaarlijks 1,2 miljoen kilo biologische groenten. De voorbije jaren werkte hij onder meer met de Ruby Red, een trostomaat met opvallend robijnrood vruchtvlees, maar die teelt werd intussen binnen de BelOrta-coöperatie doorgeschoven naar een collega-teler.

Vitaetom blijft wel inzetten op innovatie. “We gaan voortdurend op zoek naar nieuwe rassen en concepten, en schalen die dan op binnen de coöperatie,” vertelt Koen. Sinds vorig jaar teelt Vitaetom exclusief voor België een nieuwe innovatieve snackpaprika onder de naam Bio Tatayoyo. Voor volgend teeltseizoen onderzoekt het bedrijf een nieuw type en ras binnen tomaten, maar details blijven voorlopig vertrouwelijk, omdat het om een exclusief traject voor high-end retail gaat.

Koens pionierswerk leverde hem in 2024 de BioVLAMaward op, een erkenning voor innovatie en duurzaamheid in de biosector.

Een sector in beweging

Niet alleen Vitaetom groeit. In Assenede bouwde Krist Hamerlinck EcoVeg uit tot een biologisch teeltbedrijf van 11 hectare onder glas. Hij schakelde stap voor stap over van gangbaar naar bio, ondanks scepsis in de familie. Vandaag teelt hij onder meer biotomaten, komkommers, aubergines en zacht fruit.

"Biologische glastuinbouw vraagt een andere aanpak: preventief werken, natuurlijke oplossingen zoeken en continu monitoren."

De uitdagingen van biotomatenteelt

1. Plaagbeheersing zonder chemie

In een warme kas voelen plagen zich thuis. Telers zetten natuurlijke vijanden in zoals lieveheersbeestjes, sluipwespen en roofmijten. Een kleine bladluispopulatie is zelfs nodig om die nuttigen in de serre te houden. Dat evenwicht vraagt ervaring en dagelijkse opvolging.

Krist: “Tijdens een ronde door de kas kan ik even het klimaat bijsturen, controleren op bladluis en natuurlijk proeven.”

2. Aaltjes in de bodem

Aaltjes blijven een van de grootste uitdagingen in biologische glastuinbouw (aaltjes zijn microscopisch kleine rondwormen - ‘nematoden’ - waarvan bepaalde soorten plantenwortels infecteren en zo opbrengstverlies veroorzaken). Zelfs met resistente onderstammen, vruchtrotatie en een goede bodemstructuur blijft nematodedruk een aandachtspunt. Door nauwe vruchtwisseling kunnen nematodenpopulaties stijgen en opbrengstverlies veroorzaken. Biologische telers zetten daarom in op een doordachte rassenkeuze, vruchtwisseling en bodemverbetering met compost en organische meststoffen.

3. Klimaat en watergift

Bij eerdere teelten, zoals de Ruby Red, moest Koen Van Hauteghem de juiste watergift volledig zelf uitzoeken. Te veel water en de tomaten worden waterig, te weinig brengt de plant in stress. Na twee jaar experimenteren kreeg hij dat proces onder de knie - kennis die vandaag wordt meegenomen in nieuwe teeltprojecten.

Stevig vruchtvlees en intense smaak

Ook voor de biotelers staat een maximale smaakbeleving voorop. Deze factoren zorgen voor stevig vruchtvlees en een rijk aroma:

• Langzame groei door organische meststoffen - de plant ontwikkelt zich gelijkmatig, wat ook de smaakopbouw ten goede komt.
• Rassenkeuze gericht op smaak en natuurlijke weerstand - sommige rassen maken bij natuurlijke groei meer fytohormonen aan, signaalstoffen die de plant helpen om zichzelf te versterken.
• Sterke bodemkwaliteit met veel bodemleven - een levende bodem zorgt voor een geleidelijke vrijstelling van voedingsstoffen en een stabiele groei.

De vraag naar biotomaten blijft stijgen

In de retail evolueert het bioschap verschillend: sommige supermarkten hebben hun assortiment de voorbije jaren aangepast, waarbij vooral kleinere referenties verdwenen. Tegelijk merken telers dat de vraag naar biologische glasgroenten binnen bepaalde segmenten stabiel blijft of licht toeneemt.

Ook bij Vitaetom groeit de interesse in biologische glasgroenten, al verschuift het assortiment door nieuwe innovaties en exclusieve teeltprojecten binnen de coöperatie. EcoVeg ziet de interesse in biotomaten eveneens toenemen.

De groei in specifieke segmenten stimuleert innovatie: nieuwe rassen, duurzame serres en kennisdeling via proefcentra zoals PCG (Proefcentrum voor Groenteteelt).

De toekomst van biotomatenteelt

De sector staat nog maar aan het begin. Telers experimenteren met nieuwe rassen, energiezuinige serres en innovatieve teeltsystemen. De BioVLAM award voor Vitaetom toont hoe innovatie in bio wordt gewaardeerd.

Wat is de BioVLAM?

De BioVLAM is een jaarlijkse prijs die wordt toegekend aan een bio-ondernemer die uitblinkt in innovatie en duurzaamheid. De prijs, een initiatief van de biosector in samenwerking met VLAM, zet pioniers in de kijker die een vernieuwende visie op biologische productie en processen hebben.

Op allesoverbio.be vind je nog meer artikels, biofiches en bioweetjes.

Kies jij ook voor biologische tomaten? Laat het ons weten en post een leuke foto of video van jouw favoriete biotomaat via Facebook of Instagram met #lekkervanbijons.

Benieuwd naar de laatste culinaire tips en video's? Schrijf je in voor onze nieuwsbrief of volg ons op YouTube of Pinterest.